Versão em português 中文版本 日本語版
Polish version La version française Versione italiana
Русская версия English version Deutsch Version

Artykuł O mieście Kobryń: 1941 - 1945

Барысаўка- 1942. Гiсторыя трагедыi

Kobryń → materiał o Rejon kobryński → artykuł O mieście Kobryń

Dwa ўзводи 9-й kompania 15-га паліцэйскага pałka. Матарызаваны жандармскі і танкави ўзводи. Гэта - з аднаго bok. 3 другога ў тим straszny верасні 1942 rok апынуліся жанчини, дзеці, стария. Мірныя сяляне весак Барысаўка, Боркі, Забалацце, Картэлісы, якія ўten pal жицце толькі і рабілі, што працавалі na зямлі, гадавал! дзяцей. Na мемарияльних дошках rozżarzając абеліска ў весци Барысаўка выбіта 191 прозвішча. Іх расстралялі ў godzina "уціхамірвальнай експедициі", якую праводзілі фашисти ў ramka акцыі " Трохвугольнік", накіраванай na знішчэнне партизанськага руху. Жудасны разлік - nie будзе насельніцтва, nie будзе ні партизанаў, ні тих, хто аказває ім дапамогу - выліўten ў кривавую трагедию ...

Звыніксшай справаздачи нямецкіх wojskoў pas "експедициі, праведзенай u Барысаўци": "... U ноч na 22 верасня 9-я kompania здзейсніла marsz з Дзівіна ў напрамку Барысаўкі. I 4 гадзін раніцы веська jestem абкружана dwa a ўзводамі з poўначи і poўdzień. Пасля праверкі насельніцтва при садзейнічанні паліцыі бяспекі і СД 5 сем'яў jestem пераселена ў Дзівін. Астатнія былі расстраляни специяльна видзеленай камандай і пахавани za 500 metrў u pasўночна-ўсходнім напрамку piekło Барысаўкі. Пасля таго, jak насельніцтва jestem знішчана, прачасалі ўсю мясцовасць - живела, прадукти і сельська-гаспадарчи інвентар былі сабрани ў адно месца і адпраўлени ў Дзівін.".

Калі читаєш гетия радкі, міжволі становіцца жудасна. U skąpy канцылярскіх akapit з легкасцю гаворицца pra загублених людзей... A праз para радкоў, биццам by нічога і nie здарилася, з нямецкай педантичнасцю перапічваецца спіс нарабаванага дабра - колькі адпраўлена кароў, мяшкоў збожжа... Taki вось простай і штодзеннай справай здавалася dla акупантаў " уціхамірванне" Бэрысаўкі - адной з многіх знішчаных raz з жыхарамі весак нашай краіны.

Dla тих, хто знаходзіўten пад прицелам варожих aўтаматаў, карціна ўjaўлялася зусім паіншаму. Сення іх, перажиўших ten straszny дзень, засталося зусім нямнога. My пашчасціла застаць w domu адну з дзвюх сясцер Куліковіч, якія застапіся жиць - сення яна Ганна Ба-кацюк. Na момант трагедыі далекага 1942-га ona jestem 6 гадоў. Менавіта яє маці - Ołena Кулiковіч - jestem адной з нямногiх, хто цудам вижиў u godzina расстрелу, і менавіта na аснове яє фатаграфіі jestem зроблена rzeźbiarstwo, якая сення ўвекавечває памяць аб загінуўших. Сення Ганна Бакацюк са pal сястрой Кацярынай Заноўськай, якая з'яўляєцца drugi сведкай трагедыі, живуцьу Барысаўци na адной вуліцы...

- Памятаю, byў звичай-ни працоўни дзень, - раськазває Ганна Мікалаеўna. - Раптам pas chata пачалі стукаць - усім жихарам треба сабрацца na wschód. Wąs і пайшлі, a my, малия, засталіся - треба jestem że камусьці жывеліну пасці... A дзесыді пад вечар прибягає суседка. І питає, дзе бацькі? My адказваєм - дик na wschód пайшлі... Суседка са збялелим тварам апусціла рукі. "Na wschód? Och, дзетачкі, няма ў wy больш тати з мамай.".

Толькі праз дзень, - калі malutki Ганна апинулася ў Дзівіне - забралі з сабою суседзі, тия, хто ўцалеў - i яє дайшла радасная вестка - маці засталася живой. A хутка вярнулася і sam Ołena Куліковіч. Цяжка нават сабе ўявіць, праз што прайшлі гетая жанчина і іншыя ... 3 успамінаў яє і іншых вижиўших ськладваєцца гісторыя кашмару, гісторыя смерці і зиратавання.

Усіх тих, хто прийшоў "na wschód", завялі na могілкі, прымусілі зняць воп-ратку, затим пазганялі ў хлеў. A потим пачалі выводзіць - партыямі pas 7-8 чалавек ... Першых вывелі мужчин - jak аказалася, капаць магілу. Іх расстралялі першымі - tu жа, rozżarzając свежай jama, адзіночнымі стрэламі ў патыліцу. Wąs jestem арганізавана з типова нямецкім педантизмам - адзін страляў, другі скідваў cały... Потым дайшла чарга i іншых. Пачуўши першия стрели, зняволения зразумел! - wąs...

3 успамінаў Міхаіла pasўлючика : "i jama my ішлі праз калідор з фашысцкіх aўтаматчикаў. Паставілі тварамі i jama. Унізе - залітыя кривею cały, яшче чутния стогни живих. Ja zgrajaў niedaleki piekło жанчин з дзецьмі. Карнік - вялізны фашист u гімнасцерцы з закатанымі рукавамі - вирваў u адной дзіця, ciosў галавой аб зямлю і кінуў u jama... Хутка tam апинулася і яго маці.

... Больш глядзець na ўwszystek тети że ach ja nie mogę. Лепш няхай заб'юць na бягу, чим вось tak. І ja пабег што jestem сілы - толькі by dal piekło карнікаў, piekło страшнай ма- гілы. Услед загрукацелі стрели, nad галавой свісталі кулі. І раптам ja спатикнуўten і з усяго маху ўpasў na зямлю... Гэта і stanąłem виратаваннем -фашисти, відаць, вырашылі, што пацэлілі - a ісці za trup нейкага малога ніхто nie палічыў патребним. U мяне że хапіла розуму праляжаць tak i цемнати - a потим адпяўзці ў las".

Міхаілу pasўлючику падчас Барысаўськай трагедыі jestem ўсяго 12 гадоў. Ен - адзін з нямногіх, хто вирваўten з кривавага piekę. U кожнага з іх - pal гісторыя цудоўнага - інакш nie ськажаш - визвалення.

Цудам виратавалася і sam Ołena Куліковіч. Яна jestem ў ліку тих, каго фашисти збіраліся расстраляць наприканци, u апошняй партыі. Калі заставалася зусім mały людзей, жанчини вырашылі паспитаць апошні шанц - і схаваліся ў сена, якога ў хляве jestem досиць. Пачынала змяркацца, фашисти зайшлі ў цемни і з вигляду pusty хлеў, ткнулі para разоў u сена штыкамі - na шчасце, нікога nie знайшлі, із пачуццем споўniegoły абавязку разышліся.

Пасля таго, jak u sam Барысаўци ўten jestem ськончана, гітлераўци пачалі " зачистку" бліжэйшай мясцовасці. Справа ў тим, што акрэсліць межи Барысаўкі jestem nie tak prosty - значная частка насельніцтва жила na хутарах, раскіданых панаваколлю. Pra гета сведчаць радкі з ten самай нямецкай справаздачи: "przebieg падзей паказаў, што сіл, накіраваных dla правядзення акцыі ў весци Барысаўка, pas причине месца яє знаходжання, jestem недастаткова. Барысаўка прадстаўляє сабой центр прикладна з 20 двароў і вялікую колькасць пасяленняў (хутароў), якія знаходзяцца ў радиусе 5 кіламетраў piekło центра. Двары знаходзяцца na адлегласці 400 - 500 metrў адзін piekło аднаго. I таго że населеная мясцовасць Барысаўкі перасякаєцца las, што дадаткова ўскладніла пошукі хутароў...

Калі by nie гетия абставіны, лічба загінуўших u Барысаўци магла by биць яшче большай. Сення pra вынікі ten " зачисткі" напамінаюць шесць магіл побач з веськай Пералессе - шасці сем'яў, якія змаглі знайсці акупанти. Адной з іх stanąłem сям'я Пашковіч...

3 успамінаў Іпаліта Пашковіча: "u ten straszny дзень ja пайшоў u Дзівін. Калі вяртаўten, паліцай паведаміў, што na маім двари "навялі парадак". Зайшоў i chata - ні жонкі, ні дзяцей, wąs перавернута ... Za metrў 300 piekło chata ў jama, напалову запоўненай вадой, знайшоў cały жонкі І дзяцей ... Właziłem u jama, дзе jestem pas pasek вади з кривею, і з дапамогай старога суседа пачаў вицягваць w górę cały - усяго іх jestem 11. Рабіў wąs механічна - ні плакаць, ні кричаць oto nie mogę.".

Помнiк ў весци Барысаўка. Фота А. шугая

Сення ўten гетия магілы ўтрымліваюцца ў належним stan - веська ніколі nie забудзе swój straszny ból. Нядаўna pas ініцыятыве старшыні osaўськага сельвиканкама Аляксандра Сергіевіча tu былі заліты новия пліты, приведзена ў парадак агароджа. Nad магіламі і помнікамі нясуць шефства osaўськая szkoła і сацияльни притулак, приязджаюць сюди і валанцери з Брэсцкага дзяржаўнага політэхнічнага ўніверсітэта. A памяць pra ten straszny верасень захоўваєцца ў музеі сацияльнага притулка, створаним при дапамозе Кобрынскага ваєнна- гістарычнага muzeum імя А.В. Суворава, мясцовага сельвиканкама і многіх іншых людзей, неабиякавих i гісторыі pal краіны. Асабістая роля ў стварэнні muzeum і гетага материяла належиць przeszłość директару Барысаўськай szkoła Ганне Смаржук - чалавеку, які ў swój godzina raz з усім сваім калективам укладваў усю dusza ў лошукавую praca Гэта жанчина можа kawał раськазачь pra straszny трагедию pal вескі...

A ўсіх, хто сення приязджає ў Барысаўку, сустракає помнік - biały постаць жанчини. Wieczny напамін pra чорнає мінулае, якоє nie павінна pasўтарицца нідзе і ніколі...

Дзмітрый БЯЛОЎ

Materiał o Rejon kobryński

Wniosłem swój wkład do odtworzenie historia Rejon kobryński. Jeśli u wy jestem ciekawy materiał - podzieliłem się z my: admin@ikobrin.ru

Komentarz


Nazwa płeć

Poszukiwanie





Our partners