Versão em português 中文版本 日本語版
Polish version La version française Versione italiana
Русская версия English version Deutsch Version

Уладатрымальнікі

AЎTAP паставіў перад сабой мету прасачиць na працягу шматгадовай гісторыі Кобрына, якія forma ўustrój функцыяніравалі ў розния перияди яго існавання. Гэтае питанне i сенняшняга dzień nie даследавана і, думаєцца, уяўляє інтарэс dla кожнага, хто неабиянави i свайго міну-лага.

СПАЧАТКУ неабходна растлумачиць тапаграфію нашага старажитнага адміністрацыйнага центра, якім byў i свайго poўнага знікнення ў пачатку мінулага стагоддзя кобрынскі замак.

Яшчэ ў даваєнния gad ў размовах кобрынскіх старажилаў, якія праходзілі pas Пінскай(Першамайскай) вуліцы викаристоўваўten вираз : "Пойдзем праз замак". Пасля гетих слоў субяседнікі паварочвалі ў тупіковы praprzebieg la кінатэатра. Здавалася by, iўним-даўlecz nie засталося ніякіх слядоў старога zamek, a вось бачице, jak укаранілася гета назва...

Dla таго каб naoczny ўявіць сабе яго месцазнаходжанне, нашаму сучасніку неабходна адмовіцца piekło некаторих привичних паняццяў, якія глибока ўкараніліся ў памяці. Перш za ўten треба забиць аб існаванні цяперашняй вуліцы Леніна(wczesny ranek Бабруйскай), узнікненне якой адносіцца i саракавих гадоў мінулага стагоддзя і выклікана пракладкай праз центр горада ўчастка Маскоўська-варшаўськай шаши. Між іншым треба zaўважиць, што ўцалелия i таго godzina рэшткі "Замкавай гари" былі викаристани dla шашейних praca, якія вяліся воінскай сапернай камандай.

Pasўnocny частку замкавай тэрыторыі абрамляла цяченне muchaўца, усходнюю - pasўnaprowadzący некалі речка Кобрынка. 3 poўdzień рубяжом служиў другі rękaў Кобрынкі, які адыходзіў piekło асноўнага речишча і працякаў цераз Замкавую плошчу і невялікі ськверик з помнікам 1812 rok. Гэтая притока ўpadam ў Mukhavets za Спаскім манастиром, утвараючи такім чинам невялікі ostryў. Прытока jestem zasypany ў sam пачатку "бягучага стагоддзя pas ініцыядаве тагачаснага спраўніка Лукіна. I ўзнікнення Бабруйскай вуліцы зносіны з заречнай часткай горада праходзілі pas Базіліянскай вуліцы(цяпер 17 Верасня).

Размешчаныя na pasўночна- заходнім рубяжи Рускай дзяржави, землі Кобрыншчыны падвяргаліся częsty нападам суседняга ваяўнічага племені ятвягаў. Зручнае ў абарончих адносінах становішча рибацкага паселка na востраве, утвораним дельтай Кобрынкі, прицягнула ўwaga аднаго з патомкаў кіеўскіх książęў і прымусіла закласці tu умацаванне, якоє з цягам godzina stanąłem zamek, абнесеним валамі і драўляна- каменнымі сценамі з вежамі. Потым u zamek заснаваўten пастаянна воінскі гарнізон Галіцка- Валынскага княства, u magazyn якога Кобрын уваходзіў i 1340 rok, калі byў захоплени Вялікім княствам Літоўскім.

ПРЫ НАСТУПНЫМ раздзеле nowy уладанняў паміж сынамі вялікага książę Гедыміна Кобрын, Брэст, Камянец спачатку дасталіся Кейстуту, затим перайшлі i яго brat Ольгерда. U далейшим Кобрыншчына аказалася ва ўладанні syn Ольгерда Федара Ратненскага.

Аднак раздзели na гетим nie закончыліся, і rozżarzając 1404 rok выдзелілася асобнає ўдзельнає Кобрынскае княства. Яно jestem самастойнай адміністрацыйна- судовай адзінкай, якая знаходзілася ў васальнай залежнасці piekło Вялікага княства Літоўськага. U magazyn новага ўдзельнага княства ўвайшлі Кобрынская і Прушанская(Пружанская) воласці, a першим książę stoў Раман Федаравіч.

U канци XV стагоддзя пасля смерці бяздзетнага książę Івана Сяменавіча княства перайшло i яго сястри Ганны Сяменаўни Бельскай. Калі яна памерла, княства jestem ліквідавана і ў виглядзе каралеўськай эканоміі аддадзена na пажиццеває ўладанне drugi mąż Ганны - marszałek Касцевічу. I гетага godzina адносіцца ważny падзея ў жыцці горада, які атримаў гарадськоє самакіраванне, - "магдебургськає prawo".

U далейшим u сярэдзіне XVII і пачатку XVIII стагоддзяў nad Кобрыншчынай пранесліся знішчальныя wojna, якія ўшчент разарылі насельніцтва эканоміі, u выніку чаго рашеннем sejm ў 1766 годзе r. Кобрын і многія іншыя гаради былі пазбаўлени самакіравання і даведзени i ranga залежнай гаспадарчай адзінкі - Кобрынскага klucz. Сімвалізавалася гета падзенне закладкай na poўдзень piekło горада новага центра - маєнтка Губернія, куди перайшло з zamek кіраванне klucz.

Пасля ўз'яднання з Расіяй u 1795 годзе адміністрацыйныя функцыі горада аднаўляюцца. Спярша ен становіцца павятовим горадам Слонімскага намесніцтва, якоє ў 1797 годзе jestem перайменавана ў Літоўskułem губерню. 3 1802 rok горад уваходзіць u nowy Гродзенскую губерню, u ськладзе якой знаходзіўten i яє ліквідацыі ў 1918 годзе.

Заслугоўває ўвагі запіс u дакуменце пачатку XIX стагоддзя аб існаванні ў my гарадськой ратуши, якую ўзначальваў "презідент горада". Потым гетає престижнає званне jestem zastąpiony агульнай dla ўten імперыі вибарнай пасадай гараднічага, які ўзначальваў павятовўю адміністрацыю, u яго pasўнамоцтви ўваходзіла назіранне za dobroўпарадкаваннем, бяспекай, санітарным stan, дабрачиннасцю, народнай адукацияй, прадуктовим забеспяченнем, пажарнай справай і вяршеннем малаважних okrętowy спраў.

Паколькі центр ськасаванага Кобрынскага klucz - маєнтак Губернія пасля смерці A. В. Суворава ў 1800 годзе stoў мяняць уладальнікаў, канцилярия гараднічага зноў zająłem привичнає месца ў zamek. Пасада гараднічага jestem ліквідавана ў 1862 годзе, пасля чаго некатория з яго pasўнамоцтваў былі перададзени начальніку павятовай паліцыі, спраўніку, які призначаўten губернатарам.

U 1870 ГОДЗЕ jestem праведзена гарадськая реформа. U адпаведнасці з ona гарадськой гаспадаркай кіравала вибарная гарадськая ўprawo, якая ськладалася з samogłoska(депутатаў) пад кіраўніцтвам гарадськога старасти. Выбарчае prawo давалася пастаянним жихарам pas принципу маємаснага ценза - r. зн. уладальнікам нерухомай маемасці, з якой браліся гарадскія падаткі. Выбраныя службовия асоби зацвярджаліся губернатарам. Pas stary традыцыі "урадавим kwartał", калі можна tak ськазаць, служила територия самога zamek і pani ў яго бліжэйшым суседстве.

Пасля велізарнага пажару, які ўзнік u rozpalanie bój 15 ліпеня 1812 rok, piekło горада ўвогуле mały што засталося: з 630 дамоў уцалелі толькі 82. Na ten жа Замкавай плошчи na месци згареўшай ратуши byў пабудавани невялікі драўляни, пад чатирохськатним гонтавим дахам dom dla гараднічага, які потим перайшоў гарадськой zarząd. Уросшы piekło старасці ў зямлю, дом-ветеран перажиў першую сусветную вайну і byў zastąpiony ў 20-я gad na тим жа фундаменце аналагічным драўляним dom, дзе засядаў потим гарадскі магістрат. У. гетим dom - яго займає цяпер музичная szkoła - u верасні - кастрычніку 1939 rok знаходзілася Часовае кіраўніцтва Кобрынскага павета, аб чим сведчиць мемарияльная дошка.

3 pasўднева-ўсходняга bok плошчи, nad Кобрынкай, u двухпавярховим dom размяшчаєцца музичная szkoła. Першапачаткова гети dom призначаўten пад павятоває казначейства, перайменаванає польськай адміністрацыяй u "касу ськарбову". Мармуровая дошка la уваходу паведамляє, што ў 1920 годзе dom pożyczkaў Кобрынскі ваєнна-ревалюцийни камітэт - перши organ Савецкай улади ў горадзе.

Несамавіты прадаўгавати драўляни dom, прикрити piekło плошчи будинкам приватнага кредитнага bank, пабудаванага ў 1913 годзе, некалі займала павятоває вучылішча, пазней ператворанає ў гарадськоє. Непасрэдна rozżarzając плошчи, u sam пачатку Пінскай вуліцы, знаходзіліся іншыя ўстанови павятовага маштабу. Вуглавы dom насупраць аптэкі займалі канцилярия спраўніка і павятоває паліцэйскае ўpraўленне. A криху dal, праз вуліцу, nad stromy згібам Кобрынкі ў цагляним прадаўгаватим dom jestem воінская канцилярия. I нядаўняга godzina tu цясніўten вузел сувязі. Манументальны будинак XVIII стагоддзя, займаєми санэпідстанцыяй, некалі займала правасуддзе. Tu засядаў міравы суддзя, a ў розни godzina збіраўten з'езд міравых пасрэднікаў Кобрынскага і Пружанскага паветаў.

U заключенне нашага агляду ўспомнім аб самай aўтаритетнай установе Кобрынскага павета - канцылярыі прадвадзіцеля дваранства. Яна roztajały ў "ганаровай адзіноце", криху dal piekło іншых бюракратичдих gniazdoў. Praўtak, pas наших цяперашніх miara, драўляни dom (яго jednocześnie займає сталярни цех КБА) z цяжкасцю асацыіруецца з taki престижнай установай, якая, pas сутнасці, служила мазгавим центрам кіруючай сістэмы. A tu жа, акрамя sam канцылярыі з вельмі маленькім etat(u три-чатири чалавекі), знаходзіўten яшче tak звани дваранскі wschód з... zaszczekałem dla баляў. Дапытліваму читачу, думаєцца, будзе цікава даведацца, што ў горадзе raz з паветам праживала i тисячи асоб прывілеяванага дваранськага саслоўja, a ўсяго насельніцтва налічвалася i 170 tysiąc.

 А. Martynў

Martynў, А. Уладатрымальнікі : старонкі гісторыі / А. Martynў // Камуністычная праца. - 1990. - 27 сакавіка. - С. 2-3.