Марчук Nina Córka Grzegorza

I 300-годдзя Палтаўськай бiтвы

Jak пiнскiя балоти ўратавалi Расiйскую дзяржаву ў pasўночнай вайне 1700-1721 г.г.

Pasўночнай вайне 1700-1721 гг. папярэднiчалi Лiвонская(1558-1583 гг.) вайна, a праз sto гадоў вайна Швецыi супраць Рэчы Паспалiтай, a затим руска-польская вайна. I ўten гета za валоданне Прыбалтыкай і вихадам i Балтыйскага mór, якім валодалі Швецыя і ВКЛ.

Jak вядома з гісторыі pasўночнай вайни, u лістападзе 1700 rok пад Нарвай(Эстонія) адбилася бітва паміж паміж шведамі і рускімі. Рускія біліся za вихад i Балтыйскага mór. Але Szwed разграмілі дренна абучанає руськає wojsko na чале з Пятром I. A za некалькі miesiącў i Нарвы Szwed пад bekam разграмілі польська- літоўскія палкі.

Але менавіта ў гети godzina адбилася і drugi бітва, na Віленшчыне. Сышліся войскі magnatў Польшчы Сапегаў і канфедератаў magnatў Радзівілаў. Перамаглі Радзівілы. Аднак братазабойчая вайна нічога nie змяніла, толькі знясіліла Рэч Паспалітую і " нарадзіла" яшче аднаго польськага караля - Станіслава Ляшчынскага, stoўленіка Швецыі і stoўленіка Сапегаў. U ten godzina Радзівілы і польскi кароль aўgęsty падпісваюць саюз з Расіяй, і Piotr I na чале 60-тисячнага wojsko ўваходзіць u Białoruś, заняўши Мінск і Гродна. Па-першае, Расія nie хоча danina Карлу XII захапіць Польшчу. Па-другое, Piotr I вельмі nie хацеў ваєнних дзеянняў na тэрыторыі Расіі. A каб Польшча маўчала, Piotr I stoў утрымліваць pal wojsko na нашай(na сення беларуськай) тэрыторыі.

Tak цягнулася амаль 5 гадоў, пакуль u студзені 1706 rok Szwed nie аблажылі Гродна, дзе стаялі рускія, амаль na 3 miesiąc. Piotr I ў гети godzina byў u Маскве. U Гродне byў książę Аляксандр Меншыкаў, "prawy ręka" цара Пятра I.

Ведаючы, што Piotr I збіраецца ў Гродна, Меншыкаў tajemnica виязджає jama насустрач. Яны сустрэліся ў Дуброўna(пад Воршай), і цар вярнуўten ў Смаленск. Бо акрамя Меншыкава ў Гродне з конніцай byў і aўgęsty II, польскі кароль(pas змове з царом яни павінны былі " ратаваць" Польшчу piekło Szwedў). Аднак вераломни Saksonia aўgęsty II ўцек з Гродна, прыхапіўши 2/3 usiałem конніцы. Вось чаму рускім jestem tak цяжка ў аблозе. Мабыць, таму яни самі і кінулі Szwed Гродна, затапіўши ў Niemen pal гармати, і рушылі i расійскай мяжи : праз Жалудок na Мінск і Кіеў.

A Szwed, разбуриўши Гродна(але згубіўши рускіх), пайшлі na Слонім і Пінск праз Ружаны, Бярозу, Ляхавічы, a другім rękaw na Наваградак, Карэлічы, Мір, Нясвіж, разбураючи ўten na сваім droga. Ja асабліва шкада Нясвіж, з якога яни вывезлі ўten каштоўнасці, узарвалі бастиєн, перарылі wał, спусціўши woda. A горад сцерлі з твару зямлі(Нясвіж byў калиськай Радзівілаў).

Sam Karol XII ішоў na Пінск. Oto ў пачатку красавіка 1706 rok Szwed былі ў Ружанах, дзе дашченту знішчылі мястечка і палац. A 28 красавіка sam Karol XII адпачиваў u Бярозе-Картузскай, a затим праз Хомск рушиў i Пінска. Пакуль кароль адпачиваў u Пінску, ягония салдати здабылі jama перамогу nad рускімі nad klusek і Ляхавічамі. U маi 1706 rok Karol XII ездзіў u Слуцк, але nietrzebaўга. I зноў вяртаўten ў Пінск.

I tu думаєцца, навошта jama tak doўга jestem биць сярод гетих балот? Бо, адпачиваючи tak doўга ў Пінску, Karol XII зрабіў непапраўную памилку. Ен страціў godzina і ўпусціў руськую армію. Nie інакш, невядомая пригажуня polka або літвінка tak trzebaўга паланіла караля, якому na ten godzina nie jestem і 30 гадоў. Трэба дадаць, што Szwed, jak і рускія, пa гарадах пакідалі pal гарнізоны. Але калі рускія іх papieżўнялі, to Szwed taki раськоши nie мелі.

A што że aўgęsty II? Ен нават думає аб тим, каб капітуляваць перад шведамі і аддаць карону С. Ляшчынскаму. Вядома, што частка шведськага wojsko пайшла na Мінск і Магілеў, u якіх разбурила і разрабавала ўten. Нават церкви і касцели. (Дарэчы Piotr I ў гети godzina byў u Пецярбургу, будаваў горад)

Але na двари byў oto 1708 rok. Lato. I tu адбиваєцца бітва при мястечку галоўчин, пад Магілевам. I гета jestem апошняя перамога Szwedў u гетай вайне. Рускія былі разбіты і збеглі za Dniepr, нягледзячи na тоє, што іх jestem na 10 tysiąc больш za Szwedў.

Аднак oto ў верасні 1708 rok la вескі Лясная(la таго że Магілева) А. Меншыкаў ушчент разбівае 12-тисячнає шведськає wojsko. I гета byў пералом u ходзе pasўночнай вайни. Szwed скіраваліся na Украіну, разлічваючы na падтримку ўкраінскага hetman Mazepa(праціўніка Пераяслаўськай rada яднання Украіны з Расiяй) і салдат Станіслава Ляшчынскага. Аднак абодва саюзнікі здрадзілі Szwed. Mazepa привеў толькі 2 тисячи казакоў, кароль Ляшчынскі зусім nie з' явіўten.

27 червеня 1709 rok(pas stary стилю) адбиваєцца славути Палтаўскі bój, які вирашиў зиход гетай вайни. Рускіх u бітве jestem 42 тисячи, Szwedў - u 2 raz менш. Karol ХII byў паранени. Bez wojsko і невядома jak ен апинуўten na турецкай тэрыторыі. Дарэчы есць 2 версіі ягонай смерці. Першая - загінуў u 1718 годзе, калі вяртаўten ў Швецыю, дзе яго nie чакалі, бо ў гетай вайне Швецыя страціла вельмі kawał. Drugi - загінуў при паходзе ў Нарвегію пасля вяртання з Турэччыны.

A што że вераломни aўgęsty II? Piotr I вярнуў jama tron і карону Рэчы Паспалітай. Рускія канчаткова разбілі прыхільнікаў С. Ляшчынскага і рэшткі Szwedў na Беларусі і ў Прыбалтыцы. Рускі цар "сприяў" ВКЛ і толькі дзеля таго, каб існавала buforowy дзяржава паміж Расіяй і Захадам, але дзяржава słaby і złoże piekło Расіі(амаль jak і цяпер).

Якія że страти панеслі нашия продкі ў гетай вайне? Першае, u baj, piekło gwar, голаду, эпідэмій загінуў амаль адзін мільен мірных жихароў - гета 1/3 усяго насельніцтва. Za pasўстагоддзя пасля паходу i my бацькі Пятра I(1654-1667 гг.) kraj зноў напаткала rozprzężenie: бязлюдния і спаления гаради і вескі, зямля зноў zarastam бур'яном(асабліва гаради Магілеў і Віцебск - za тоє, што ў 1708 годзе адмовіліся pastaўляць руськаму wojsko furaż). U ten godzina na тэрыторыі Расіі ў гетай вайне nie jestem зруйнавана ні адна пабудова, nie загінуў ні адзін мірны жихар. A вихад i Балтыкі my nie byў патребни, ен u my byў. I taki цана вайни my nie jestem патребна.

Чэрвень 2009 rok

• З rodzaj Андраноўскіх
• Казімір Лышчынскі
• Жыцце i смерць Станiслава aўgęsty Панятоўськага
• Кобрынскія карані " kodak"
• Лагішынскі зямельни bunt
• Jak "muchaўци" чэкістам памагалі
• Jak пiнскiя балоти выратавалi Расiю
• Wróciłem wstecz