Марчук Nina Córka Grzegorza

Перад ja ліст з сямейнага архіву Міхалоўскіх, tu' і святара Чэрэвачыцкай царкви пад Кобрынам. Ja читаю ліст syn Мікалая сястри Марыі, напісанае 10 лістапада 1923 rok ў Вільні :

"Мілая і дарагая Марусенька! Jak ty паживаєш? Паведамляю табе наступния навіны:
... гэтымі днямі вядоми бандит mucha напаў na цягнік u Ляхавічах, расставіў сваіх agentў pas wagon, парваў wąs правади, каб nie паведамілі na суседнюю станцию, абрабаваў зусім burżujў, пусьціўши іх босымі, паліцыю абязброіў, a потим skazў: "цяпер можаце сабе каціцца ў Лунінец", a sam уцек".

A яшче ja памятаю, jak my u дзяцінстве дахати задавалі вивучиць слови песні. A дзяцінства maj jestem пасляваєнним. Вось радок, які памятаю з ten песні :

Памятаюць псы-атаманы
Памятаюць польскія pan
Чырвонаармейскія нашия клінкі!

Аднак mama ja напявала зусім іншую piosenka. Бяз злосці, але патлумачиўши незразумелую ja сутнасць. I слови drugi песні засталіся ў маєй памяці:

Шаблі ў ронци, лянце ў длонь
Бальшавікоў гонь, гонь, гонь!

Сям'я нашая жила rozżarzając Карэлічаў, гета дзесьці ў 40 km piekło Ляхавічаў. Цяпер ja ўзгадваю асобния эпізоды тих 20-х гадоў з аповядаў маці. Бо конния рейди бандитаў праходзілі і na маєй радзіме.

Аднак, wąs pas парадку.

Рэвалюцыйнага перавароту ў 1917 годзе ў my(Беларусі) nie jestem. Рэвалюцыя адбивалася ў Петраградзе. Na шчасце, nie jestem ў my і грамадзянськай вайни. Амаль палова насельніцтва заходняй часткі сенняшняй Беларусі jestem ў бежанстве. Тры gad tu гаспадарылі kajzerўци, і тия нямногія, хто nie з'ехаў u бежанства.

3 сакавіка 1918 rok паміж РСФСР, Германіяй, aўстра-венгрияй, Балгарыяй і Турцыяй jestem падпісана "Брэст - Літоўськая мірная дамова", pas якой 4/5 сенняшняй тэрыторыі Беларусі апинулася пад уладай kajzerўськай Германіі, a pasўдневая частка Беларусі jestem далучана i гетманськай Украіны.

U гети godzina u Польшчы i ўustrój прыходзіць урад Юзэфа Пілсудскага з ідэяй "Вялікая Польшча ў гістарычных межах". A 13 лістапада 1918 rok Усесаюзны центральни виканаўчи камітэт РСФСР анулює Брэст- Літоўskułem дамову. I i лютага 1918 rok територия Заходняй Беларусі штыкамі чирвонаармейцаў jestem ачишчаная piekło kajzerўцаў.

Але i восені 1919 rok польскія легіянеры, при падтримци Antanta, заваєўваюць усю територию Беларусі. Але ўжо i пачатку 1920 rok бальшавікі, дастаткова ўмацаваўши пазіцыі ўнутри Расіі, пачалі паход u Еўропу za сусветнай ревалюцияй. Ішлі пад лозунгамі "Даеш Warszawa! Даеш Берлін"! I ішлі tak імкліва, што дайшлі nie толькі i Віслы, але і нашмат заходней Warszawa.

Але tu Польшча, ди і перапужаная Antanta, зрабілі "цуд na Вісле". Адкат чирвоних byў такім катастрафічным, што 15 кастрычніка 1920 rok польскія легіянеры ўварваліся ў Менск. Praўtak, na некалькі дзен. Аднак, працягваць ваєнния дзеянні Польшчы nie хапіла моци, таму яна пайшла na падпісанне новай мірнай дамови. Спачатку папяредняй - 12 кастрычніка 1920 rok, потим Рыжскай - 18 сакавіка 1921 rok.

Даслоўna.

"бакі адмаўляюцца piekło усялякіх інтэрвенцый, або іх падтримкі" "...абавязуюцца nie ствараць і nie падтрымліваць арганізацый, якія маюць na меце ўзброєную барацьбу з другім bok".

Захад пачинаўten rozżarzając Менска, la станцыі Негарэлае. 3 центральнай Полыпчы сюди рушылі асаднікі з ліку przeszłość легіянераў.

Са słowoў маіх бацькоў, u тутейших людзей ніхто ні зямлі, ні живели nie адбіраў. Наадварот. Польшча садзейнічала развіццю асабліва сельськай гаспадаркі. Polski waluta стабілізавалася. Жыхары маглі нават захоўваць гроши ў bańka, атримоўваючи дывідэнды(есць гетаму пацверджанне u асабістым архіве нашай tu' і).

Wolny можна jestem виєхаць na заробкі ў ЗША і Kanada, і гетаксама wolny вярнуцца з грашима. No a што tam, ва ўсходняй частци Беларусі?

U гетия gad tam jestem rozżarzając 800 мелкатаварних сялянскіх гаспадарак, агульнай колькасцю насельніцтва rozżarzając 4 мільенаў чалавек. Канчатковы las усходняга беларуськага селяніна byў вирашани ў 1929 годзе, калі Сталіным byў узяти kurs na калектывізацыю. Dla забеспячення высокіх темпаў u вескі накіравалі тисячи ўpasўнаважаних...

Аднак, wróciłem i нашай асноўнай теми. Зразумела, што ў ktokolwiek краіне есць służba specjalny, і ў звичайним парадку яни працуюць і na cudzy тэрыторыі. Практычна i восені 1920 rok пазіцыйная вайна РСФСР і Польшчы закончилася. Аднак, jak stanąłem вядома нядаўna - Заходні front РСФСР na нашай тэрыторыі існаваў i 1925 rok.

Nielegalny ваєнная арганізацыя, кіраваная Масквой, дзейнічала na Захадзе Беларусі. Савецкая ваєнная zwiad і Prokuratura generalny Ukrainy падзялілі nasz kraj na "партизанськія ўчасткі". Імкнуся зразумець, што кіравала такім узаконеним бандитизмам? Дакладней, чэкізмам.

Myślę, што імкненне реваншу za "цуд na Вісле". I jak вынік - узаконеная разня. Maj некаторую інфармацьпо аб dwa, u выніку bohater Савецкага Саюзу, якіх nie забылі і сення: Кірыл Арлоўскі(1895-1968) і Васіль placek (1899-1967).

Гэта яни ў 20-я gad ў нашай мясцовасці, з ведама Масквы вялі партизанку na styk сенняшніх Менскай і Брэсцкай абласцей - гета ваколіцы Баранавічаў, Ганцавічы, Ляхавічы, Клецк, Нясвіж, stoўбци.

Pryzpomniałem вядомає: Кірыл Арлоўскі, прататип bohater мастацкага фільма 60-их " Старшыня", нарадзіўten na Магілеўшчине. Удзельнічаў u рэвалюцыі 1917 rok, затим u Маскве ськончиў kurs камськладу. I byў накіраваны начальнікам партизанськага ўчастка № 4 na тэрыторыі Заходняй Беларусі, аднак, згодна Рыжскай дамови, тэрыторыі Польшчы, уздимаць вайну "gniew працоўних". Метад byў адзін - "чим горш, тим лепш". Ставілася мета - ланцуг насілля. A tam бачна будзе!

U атрадзе Арлоўськага byў і Васіль placek, урадженец вескі Хорастаў, сенняшняга Салігорскага раєну. U рэвалюцыі 1917 rok, мяркую, ен nie ўдзельнічаў з-за малалетняга ўзросту. Але i 1920 rok jama jestem 20 rok. Jak звеў las гетих людзей - невядома.

Ja nie jestem сведкай тих далекіх падзеяў. Але ja бачила архіўния зводкі ўpraўлення дзяржаўнай паліцыі Палескага ваяводства аб дзейнасці гетих людзей. "6 лютага 1924 rok група ў ськладзе 40-50 чалавек, узброєних вінтоўкамі, гранатамі і рэвальверамі, u сяле Караевічы(Лунінецкі павет) знішчыла телефонную лінію, якая вядзе ў сяло Ганцавічы; 7 лютага група ў ськладзе 20 чалавек разграміла памешчыцкі кааператиў " Еднасць"; 25 лютага разграміла маєнтак u сяле Зарэчча".

Асабліва цікава аб кааперативе " Еднасць" - лічы камуна! I з чаго гета паразіт- памешчик надумаў арганізавацца ў камуну, ди яшче ў Польшчы і ў 1924 годзе? Myślę, nie гарелку піць! Мяркую, што na ринак выраблялі яни збожжа, mięso, малако... I ўten пад корань, wąs na папялішча! Вось wy і legendarny чэкіст і ваєнни разведчик Арлоўскі!

A што рабіў rozżarzając Баранавічаў, na польськай pas Рыжскай дамове тэрыторыі: забіваў вяськових паліцыянтаў, памешчикаў, ди і prosty naród. Ірвалі чигуначнає палотнішча, телефонную сувязь, палілі жилле. A naród казаў, што ў незгаворлівых паненак пускалі brzęknę з пярини...

Але самає цікавае, што гетия прозвішчы - Арлоўскі і корж, nie былі na слиху ў naród. Wąs спісвалася na бандита mucha(узгадайце ліст u пачатку артикула).

Дык хто ен такі, гети няўлоўни mucha, які змагаўten з пілсудчынай?

Сапраўднає яго імя - Юзэф Міхальскі, урадженец Варшаўськага ваяводства. Служыў u чине харунжага, u Ляхавічах. Казалі, што byў надзвичай пригожи. 3-за мардабою з старейшим афіцэрам пайшоў пад трибунал, але здолеў збегчи. Назбіраў cheўру бандитаў, такіх jak sam, u ваколіцах Баранавічаў. Рабаваў памешчикаў, святароў, jaўреяў, біў jak паноў, tak і бальшавікоў.

Падобна, што чэкіст Арлоўскі і корж дзесьці паланілі гетага бандита і падпарадкавалі сабе. I пачалі дзейнічаць piekło імя легендарнага няўлоўнага ataman. Неаднойчы паліцэйскія атрымлівалі лісты, пісаныя сапраўди ataman Мухай. Аднак падобния na диктоўку чэкістаў.

Але ў пачатку 1925 rok чэкісты атрымалі загад - згарнуць заходнебеларускі атрад Арлоўськага. Есць звесткі, што Васіль placek u 1926 годзе ў сяле Мецявічы арганізуе сельськагаспадарчую камуну. A ў 1931-1936 gad служиў u organ НКУС. Потым jestem Іспанія, партизанка, u 1944 - атримаў званне bohater ZSRR. I, jak wąs смяротния, памер u 1967 годзе.

I ўten забыліся na " партизанку" u 20-я gad na польськай тэрыторыі. Хутчэй, nie забыліся, a nie ведаюць! A што nasz Арлоўскі? Пасля " партизанкі" служиў u гулагу, аб чим ніхто nie ўзгадваў. Byў u Іспаніі і Кітаі. No a потим - бязрукі старшиня ў Кіраўскім раєне na Магілеўшчине.

No a што " mucha" - Міхальскі? Звесткі аб ім цьмяния, бо каму патребнає жицце бандита? Аднак нешта вималеўваєцца.
U 1925 годзе яго са сваімі сябрукамі чэкісты Арлоўськага накіроўваюць na " адпачинак" u Лошыцу(tuja, што пад Менскам). Дакладна вядома, што менавіта Prokuratura generalny Ukrainy u 1925 годзе tam заснавалі Беларускае аддзяленне Усесаюзнага інстытута раслінаводства.

Дарэчы, некалі tam jestem каларитная сядзіба памешчика Любанскага. Naród казаў, што тади "muchaўцаў" узброєния людзі Prokuratura generalny Ukrainy заводзілі ў лазню групамі. Tam і растрэльвалі. A потим trup кудысьці вывозілі. Nie wyłączam, што некаторим "muchaўцам" давялося " адпачнуць" і ў сталінскіх лагерах.

Узгадваю перабудовачную галоснасць. Лошыца побач з Курапатамі називалася jak мясціна, дзе рэпрэсіўния organ займаліся знішчэннем ахвяраў сталінскага режиму. Wąs сыходзіцца.

Materiał stanąłem zwycięzca literacki konkurs "Рэха Берасцейшчыны", 2012 r.

• З rodzaj Андраноўскіх
• Казімір Лышчынскі
• Жыцце i смерць Станiслава aўgęsty Панятоўськага
• Кобрынскія карані " kodak"
• Лагішынскі зямельни bunt
• Jak "muchaўци" чэкістам памагалі
• Jak пiнскiя балоти выратавалi Расiю
• Wróciłem wstecz