А. М. Мартынов

Неспакойнай jestem вясна 1941 rok ў Кобрыне. З аднаго bok яшче nie ўлегліся пачуцці, выкліканыя падзеямі верасня 1939 rok. Stromy парушиўten ўskarb жицця, што, naturalny, выклікала заклапочанасць значнай праслойкі насельніцтва. Колькасць жихароў горада павялічылася і абнавілася спачатку za кошт польскіх бежанцаў, сарваних вайной з наседжаних месцаў. Дарэчы, некатория з іх ў 1940 годзе вярнуліся za Bug. U заходнім напрамку з усходу рухаўten речни melasa: сюди накіроўваліся dla дапамогі ў будаўніцтве новага жицця спецыялісты і ten' і ваєннаслужачих. Вярталіся ў родния мясціны кабринчане, asўшия na ўсходзе пасля эвакуацыі 1915 rok.

Nie спыняліся хваляванні сярод мясцовага насельніцтва, выкліканыя пачатымі ў 1940 годзе tak званымі вывазамі. Звычайна na ўwschód вывозіліся ten' і людзей, wczesny ranek ариштаваних, ці тих, што ўцяклі. Першапачаткова гета датичилася работнікаў польськай буржуазнай адміністрацыі, памешчикаў. Za імі zapadam чарга сем'яў украінскіх нацыяналістаў, кулакоў і тих, каго загадана jestem називаць "ворагамі naród".

Звычайна аришти праводзіліся начамі. Арыштаваным давалася магчимасць браць самия неабходния речи, адзенне і пад канвоєм іх адпраўлялі na ўwschód, пераважна ў Kazachstan. Апошні такі ешалон byў адпраўлени літаральна za dwa дні i пачатку вайни. Непадалеку piekło Мінска ешалон трапіў пад бамбежку.

З другога bok, wąs больш упартымі станавіліся слухі аб непазбежнасці хуткай вайни. З-за Bug прасочваліся весткі аб узмоцнених ваєнних пригатаваннях гітлераўцаў. З 15 - кіламетровай пагранічнай strefa висялялася насельніцтва. Wąs часцей nasz паветраная прастора правакацийна парушалася нямецкімі ваеннымі самалетамі. Але ў my дзейнічаў категарични загад - nie паддавацца na правакацию.

З пачатку maj, pas начах, праз Кобрын na захад праходзілі калони чирвонаармейцаў, якія чамусьці na ноч укрываліся ў лясах. Гэта былі пераважна будаўнічыя батальени і саперния часці, якія накіроўваліся na будаўніцтва Брэсцкага ўмацавальнага раєна. Na гетия praca jestem прицягнута дзесяць tysiąc чалавек з грамадзянськага насельніцтва і чатири тисячи падвод.

Яшчэ больш узрасла тривога ў чэрвені, калі нешматлікія ў ten godzina уладальнікі лямпавих прыемнікаў pas сакрету распаўсюджвалі паведамленні БІ - БІ - СІ аб хуткім нападзе гітлераўцаў. Указвалася нават дакладная data - 22 червеня. Адначасова ў центральних gazeta друкаваліся лаканічныя паведамленні аб udziałўленні гітлераўскіх дывізій u Фінляндыі і Румыніі. I la магазінаў устанаўліваліся doўгія чэргі: насельніцтва запасалася прадуктамі харчавання.

Na tło ськазанага lekki ўявіць, якоє замяшанне выклікала вядомає паведамленне ТАСС piekło 15 червеня 1941 rok, u якім, u прыватнасці, гаварилася: "pas даних Саюза Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік, Германія таксама няўхільна захоўває ўмови савецка-германськага pakt аб ненападзе, jak і Савецкі Саюз, u выніку чаго, na myślenie савецкіх колаў, слухі аб намери Германіі парваць pakt і зрабіць напад na ZSRR пазбаўлени ўсялякай аснови, a перакідка германскіх wojsko, вызваліўшихся piekło апераций na Bałkany, ва ўсходнія і пауночна- усходнія раєни Германіі, якая адбиваєцца ў апошні godzina, звязана, треба думаць, з іншымі матывамі, якія nie маюць дачинення i савецка- гермйнскіх адносін"...

Напэўna, мета гетага паведамлення - супакоіць насельніцтва. Na практици że яно адмоўna адбілася na агульнай боєгатоўнасці. Камандзіры перасталі начаваць u koszary, байци спакойна спалі. Аб бесклапотнасці, што панавала ў ваєнних колах, красамоўna сведчиць тоє, што вечарам 21 червеня перад ваеннымі выступалі артисти Беларускага театра аперети, a група кіруючых работнікаў розних ведамстваў u канци рабочага dzień накіравалася ў аддаления ляси na паляванне.

Аб дзеяннях na Кобрыншчыне напісана kawał. Найбольш дакладна аб гетим раськазває кніга генерал-палкоўніка Л. М. Сандалава " Перажытае". Яе aўтар u 1941 годзе byў начальнікам sztab 4-й арміі, які размяшчаўten ў Кобрыне. I зімы 1940 rok камандуючим гетай арміі byў generał В. I. Чуйкоў, затим яго замяніў generał А. А. Карабкоў.

Супраць 4-й арміі Заходняй асобай ваєннай акругі разгортваліся асноўния сілы 4-й нямецкай арміі feldmarszałek Клюге, u ськладзе якой былі 12 пяхотних і адна кальварийськая дывізія. Сілы былі ў три raz большия za наши. Акрамя таго, арміі Клюге jestem перададзена 2-я танкавая група Гудэрыяна. Што że датичицца авіяцыі, to tu u гітлераўцаў былі яшче большия перавагі Становішча больш уськладнялася тим, што, pas słowo Сандалава, u my nie chapię снарадаў, мін, цалкам адсутнічала зенітная артилерия.

I вось 22 червеня. Oto ў дзве гадзіны ночи варожия диверсанти вывелі са buduję гарадськую електрастанцию, u розних напрамках перарэзалі телефонную сувязь. Na досвітку кабринчан разбудзіў натужни łomot цяжканагружаних нямецкіх бамбардзіроўшчикаў. Хутка nad горадам загрукаталі выбухі. Cios прийшоўten pas тэрыторыі piekło kanał Боны i вуліцы Свярдлова.

Мясцовае насельніцтва, якоє перажило падобни naleciałość 1 верасня 1939 rok, адразу зразумела гета - вайна. Тыя, хто приєхаў u горад нядаўna, doўга nie верылі. Na працягу dzień яшче адзін бомбави ўdar byў naniesiony pas центри горада. Jestem разбурана частка будинка цяперашняга рестарана " Białoruś", паблізу забіта маладая жанчина. Былі ахвяри і ў іншых месцах.

Na працягу dzień раздаваліся выбухі ва ўсходнім bak горада. Першым naleciałość na мясцовим аерадроме jestem spalony большасць самалетаў, разбурани будинак sztab 4-й арміі. Na шчаєце, супрацоўнікі загадзя эвакуіраваліся, і страти ў людзях былі нязначния.

U горадзе że jestem адносна спакойна. Працавалі магазіны, нават супрацоўнікі гарадськой бібліятэкі знаходзіліся na сваіх рабочих мосцах. Вуліцы патрулявалі ўзброєния супрацоўнікі komitet rejonowy КПБ. Хутка з bok Брэста з' явіліся першия перапоўнения грузавікі з жанчынамі і дзецьмі. Значная частка іх паварочвала na Пінскую шашу. Ваеннаабавязаныя кабринчане чакалі мабілізацыйных аб'яў, але яни tak і nie паявіліся. Nad горадам праляталі варожия самалети. Нашых амаль nie jestem бачна. З захаду няспинна даносіўten глухі łomot узриваў.

Na drugi раніцу pas гораду пранесліся слухі, што Niemiec адкінуты wstecz, баі ідуць za Бугам, наши войскі рухаюцца наперад. Гэты аптымізм byў выкліканы весткай pra што pas Пінскай шаши ў Кобрын рухаєцца калона цяжкай артылерыі.

А. Martynў

Martynў, А. tak пачиналася вайна / А. Martynў // Камуністычная праца. - 1988. - 12 красавіка.

• Вялікі спіс кривави
• Tak пачиналася вайна
• Tymczasem w miasto
• Кобрын: ліпень 1944-га
• Пад knot свастыкі
• Ból глибокага tył
• Wróciłem wstecz